21 Temmuz 2026/
Kamu Davası Nedir?
Kamu davası, toplum düzenini ve kamu yararını ilgilendiren bir suçun işlendiği şüphesi üzerine devlet adına Cumhuriyet savcısı tarafından açılan ceza davasıdır. Ceza yargılamasının temelini oluşturan bu dava türünde amaç, yalnızca mağdurun zararını gidermek değil, aynı zamanda hukukun üstünlüğünü ve toplumsal düzeni korumaktır.
Kamu davası, suçun öğrenilmesiyle birlikte başlayan soruşturma sürecinin sonunda, savcının yeterli şüpheye ulaşması halinde açılır ve yargılama aşaması mahkeme tarafından yürütülür. Çoğu suçta mağdurun şikâyeti aranmazken, bazı suçlarda kamu davasının açılabilmesi şikâyet şartına bağlıdır.
İçindekiler
Kamu Davasına Giren Suçlar Nelerdir?
- Kasten öldürme
- Taksirle öldürme
- İntihara yönlendirme
- Kasten yaralama (nitelikli halleri)
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama
- Kasten yaralama (şikâyete bağlı olmayan halleri)
- Taksirle yaralama (ağır sonuçlu)
- İşkence
- Eziyet
- Cinsel saldırı
- Çocuğun cinsel istismarı
- Reşit olmayanla cinsel ilişki
- Cinsel taciz (nitelikli halleri)
- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma
- Tehdit (şikâyete bağlı olmayan halleri)
- Şantaj
- Cebir
- Israrlı takip (nitelikli halleri)
- Hırsızlık
- Yağma (gasp)
- Dolandırıcılık
- Güveni kötüye kullanma (nitelikli)
- Mala zarar verme (nitelikli)
- Karşılıksız yararlanma
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
- Resmi belgede sahtecilik
- Özel belgede sahtecilik
- Parada sahtecilik
- Mühürde sahtecilik
- Kıymetli damgada sahtecilik
- Suç işlemeye tahrik
- Suçu ve suçluyu övme
- Halkı kin ve düşmanlığa tahrik
- Halk arasında korku ve panik yaratmak
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
- Rüşvet
- Zimmet
- İrtikâp
- Görevi kötüye kullanma
- Görevi ihmal
- Resmi görevlilere hakaret (nitelikli)
- Yalan tanıklık
- Suç uydurma
- Suç delillerini yok etme, gizleme
- Suçluyu kayırma
- İnfaz kurumuna yasak eşya sokma
- Devlete karşı silahlı isyan
- Casusluk
- Devlet sırlarını açıklama
- Anayasal düzene karşı suçlar
- Terör suçları
- Müstehcenlik (nitelikli)
- Fuhuşa teşvik
- Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama
- Çevreyi kasten kirletme
- Çevreyi taksirle kirletme
- İmar kirliliğine neden olma
- Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
- Alkollü veya uyuşturucu etkisiyle araç kullanma (ağır haller)
- Uyuşturucu madde imal ve ticareti
- Kaçakçılık suçları
- Vergi kaçakçılığı
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar
- Bankacılık suçları
- Bilişim sistemlerine karşı suçlar (nitelikli)
Şikayete bağlı suçlar (ör. basit hakaret, basit yaralama) şikâyet edilirse kamu davasına dönüşür. Şikayete bağlı olmayan suçlarda mağdurun istemi olmasa bile savcı resen kamu davası açar.
Kamu Davasını Kim Açar?
Kamu davasını, bir suçun işlendiğine dair yeterli şüphe oluşması halinde devlet adına Cumhuriyet savcısı açar. Savcı, suç ihbarı, şikâyet, kolluk raporu veya resen edindiği bilgiler doğrultusunda soruşturma başlatır ve delilleri değerlendirir.
Soruşturma sonucunda suçun işlendiğine dair yeterli şüpheye ulaşılırsa savcı iddianame düzenleyerek kamu davasını yetkili ve görevli ceza mahkemesine sunar. Mağdur veya şikâyetçi doğrudan kamu davası açamaz; ancak savcıya başvurarak sürecin başlamasını sağlayabilir. Bu yönüyle kamu davası, bireysel taleplerden bağımsız olarak kamu düzenini korumaya yönelik olup, açılması ve yürütülmesini sağlamak tamamen Cumhuriyet savcısının yetki ve sorumluluğundadır.
Kamu Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Kamu davası, bir suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması ve bu fiilin ceza kanunlarında suç olarak tanımlanmış olması durumunda açılır. Savcının, soruşturma sonucunda elde ettiği delillerin yargılama yapılmasını gerektirecek seviyede olması temel şarttır.
Suçun ihbar edilmesi, mağdurun şikâyeti, kolluk kuvvetlerinin tespiti veya savcının suçu resen öğrenmesi kamu davasının açılmasına yol açabilir. Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun süresi içinde şikâyetçi olması gerekirken, şikayete bağlı olmayan suçlarda savcı kendiliğinden kamu davası açabilir. Ayrıca zamanaşımının dolmamış olması, failin cezai ehliyete sahip bulunması ve kovuşturmaya engel bir hukuki durumun olmaması da kamu davasının açılabilmesi için gerekli koşullar arasında yer alır.
Kamu Davası ile Şahsi Dava Arasındaki Farklar
Kamu davası, toplum düzenini ilgilendiren suçlarda devlet adına Cumhuriyet savcısı tarafından açılırken, şahsi dava (özel hukuk davası) kişinin kendi hakkını korumak amacıyla bizzat kendisi tarafından açılır. Bu iki dava türü amaç, taraflar ve sonuçları bakımından önemli farklılıklar içerir.
Kamu davasında iddia makamı savcıdır ve dava ceza mahkemelerinde görülür; amaç suçun cezalandırılması ve kamu düzeninin korunmasıdır. Şahsi davada ise davacı doğrudan zarar gören kişidir ve genellikle tazminat, alacak veya kişisel hakların korunması gibi taleplerle hukuk mahkemelerine başvurulur.
Kamu davasında, mağdur davadan vazgeçmesi durumunda yargılama çoğu zaman devam ederken, şahsi davalarda davacının feragati, davanın sona ermesine yol açabilir. Bu yönüyle kamu davası kamu yararını, şahsi dava ise bireysel menfaatleri esas alır.
Kamu Davası Açılmasının Şartları
Kamu davasının açılabilmesi için, ortada ceza kanunlarına göre suç sayılan bir fiilin bulunması ve bu fiilin işlendiğine dair yeterli şüphenin oluşması gerekir. Bu şart, savcının iddianame düzenleyebilmesi için temel hukuki dayanağı oluşturur.
Bunun yanında suçun zamanaşımına uğramamış olması, failin cezai sorumluluğunun bulunması ve kovuşturmaya engel bir hukuki durumun olmaması gerekir. Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun kanunda öngörülen süre içinde şikâyetçi olması da kamu davasının açılmasının zorunlu şartları arasındadır.
Uzlaşma kapsamındaki suçlarda uzlaşma sürecinin sonuçsuz kalması, ön ödeme gerektiren suçlarda ise ön ödemenin yapılmamış olması halinde kamu davası açılabilir. Tüm bu şartlar birlikte değerlendirildiğinde savcı, kamu davası açıp açmamaya karar verir.
Kamu Davası Hangi Suçları Kapsar?
Kamu davası, Türk Ceza Kanunu ve ilgili özel ceza kanunlarında suç olarak düzenlenen ve kamu düzenini ilgilendiren fiillerin büyük çoğunluğunu kapsar. Genel kural olarak, kanunda açıkça “şikâyete bağlıdır” denilmeyen tüm suçlar kamu davasına konu olur.
Kasten yaralama, hırsızlık, dolandırıcılık, yağma, cinsel saldırı, uyuşturucu suçları, rüşvet, zimmet, görevi kötüye kullanma ve öldürme gibi suçlar kamu davası kapsamında değerlendirilir. Bu suçlarda savcı, mağdurun talebinden bağımsız olarak dava açma yetkisine sahiptir.
Şikayete bağlı suçlar ise ancak mağdurun süresi içinde şikâyetçi olması halinde kamu davasına dönüşür; hakaret ve basit yaralama gibi bazı suçlar buna örnek gösterilebilir. Bu yönüyle kamu davasının kapsamı, suçun niteliğine ve kanuni düzenlemelere göre belirlenir.
Kamu Davası Nasıl Açılır?
Kamu davası, bir suçun işlendiğine dair ihbar, şikâyet ya da Cumhuriyet savcısının suçu resen öğrenmesiyle başlayan ceza soruşturmasının sonunda açılır. Soruşturma aşamasında savcı; şüpheli ifadeleri, tanık beyanları, bilirkişi raporları ve diğer delilleri toplayarak olayın suç oluşturup oluşturmadığını değerlendirir.
Toplanan deliller sonucunda suçun işlendiğine dair yeterli şüphe oluşursa savcı iddianame düzenler. İddianamede şüphelinin kimliği, isnat edilen suç, deliller ve uygulanması talep edilen kanun maddeleri yer alır. Bu iddianame yetkili ve görevli ceza mahkemesine sunulur.
Mahkeme, iddianameyi usul ve esas yönünden inceledikten sonra kabul ederse kamu davası açılmış olur ve kovuşturma aşamasına geçilir. Bu aşamadan itibaren duruşmalar yapılır, taraflar dinlenir ve mahkeme maddi gerçeği ortaya çıkarmaya çalışır. Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet veya davanın düşmesi gibi kararlar verilebilir.
Kamu Davasında Şikayet Şartı Var mıdır?
Kamu davasında şikayet şartı, suçun niteliğine göre değişiklik gösterir ve her suç için zorunlu değildir. Kural olarak, ceza kanunlarında suç olarak düzenlenen fiillerin büyük çoğunluğu şikâyete bağlı olmaksızın kamu davasına konu olur ve savcı bu suçlarda mağdurun talebinden bağımsız şekilde dava açabilir.
Ancak bazı suçlar, kanunda açıkça şikayete bağlı suçlar olarak düzenlenmiştir. Hakaret, basit yaralama ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlarda, mağdurun kanunda belirtilen süre içinde şikâyetçi olmaması halinde kamu davası açılamaz.
Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun şikâyetten vazgeçmesi, kural olarak kamu davasının düşmesine yol açar. Buna karşılık şikâyete bağlı olmayan suçlarda, mağdur vazgeçse bile kamu davası devam eder. Bu ayrım, kamu düzeni ile bireysel menfaatler arasındaki dengeyi sağlamayı amaçlar.
Kamu Davasında Mağdurun ve Sanığın Hakları
Kamu davasında mağdur, suçtan zarar gören kişi olarak yargılama sürecinde çeşitli haklara sahiptir. Mağdur, davaya katılan sıfatıyla katılma talebinde bulunabilir, delil sunabilir, tanık dinlenmesini isteyebilir ve verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir. Ayrıca mağdurun, soruşturma ve kovuşturma sürecinde bilgilendirilme, dosyayı inceleme ve kendisini vekil aracılığıyla temsil ettirme hakkı da bulunmaktadır.
Sanık ise adil yargılanma hakkı çerçevesinde savunma yapma, susma hakkını kullanma, lehine delil sunma, tanık çağırma ve bir avukat yardımıyla kendisini savunma haklarına sahiptir. Sanığın suçluluğu hüküm kesinleşinceye kadar sabit kabul edilemez ve masumiyet karinesi geçerlidir. Bu haklar, yargılamanın hukuka uygun ve adil şekilde yürütülmesini sağlar.
Kamu Davası Süreci Nasıl İlerler?
Kamu davası süreci, soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki ana aşamadan oluşur. Soruşturma aşamasında savcı, suç şüphesini araştırır, delilleri toplar ve kamu davası açılıp açılmayacağına karar verir. Bu aşama gizlidir ve şüphelinin savunma hakları korunur.
Savcının iddianame düzenlemesi ve mahkemenin bunu kabul etmesiyle kovuşturma aşamasına geçilir. Kovuşturma sürecinde duruşmalar yapılır, taraflar dinlenir, deliller değerlendirilir ve mahkeme maddi gerçeği ortaya çıkarmaya çalışır. Yargılama sonunda mahkeme bir hüküm verir ve karar kesinleşinceye kadar kanun yolları açıktır.
Kamu Davasında Zamanaşımı Süreleri
Zamanaşımı, belirli bir sürenin geçmesiyle birlikte kamu davası açma veya açılmış davayı sürdürme hakkının ortadan kalkmasıdır. Ceza hukukunda zamanaşımı süreleri, işlenen suçun türüne ve öngörülen cezanın üst sınırına göre değişiklik gösterir.
Kısa süreli hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı daha kısa iken, ağır cezalık suçlarda bu süre daha uzundur. Bazı suçlarda ise zamanaşımı hiç işlemez. Zamanaşımı süresi dolduğunda kamu davası açılamaz veya açılmışsa düşer.
Kamu Davası Düşer mi? Hangi Hallerde Sona Erer?
Kamu davası, her zaman mahkûmiyet veya beraatle sonuçlanmak zorunda değildir; kanunda öngörülen bazı hallerde dava sona erer ve mahkeme davanın düşmesine karar verir. Davanın düşmesi, suçun işlendiği iddiasının esasına girilmeden yargılamanın sonlandırılması anlamına gelir.
En yaygın düşme nedenlerinden biri dava zamanaşımının dolmasıdır. Suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda belirtilen süre geçerse, devletin cezalandırma yetkisi ortadan kalkar. Sanığın ölümü halinde de kamu davası düşer; çünkü ceza sorumluluğu şahsidir.
Şikayete bağlı suçlarda, mağdurun şikayetten vazgeçmesi davanın düşmesine yol açar. Uzlaşma kapsamındaki suçlarda tarafların uzlaşması, ön ödeme gerektiren suçlarda ön ödemenin yapılması ve genel af çıkarılması da kamu davasını sona erdiren hallerdendir. Bu durumlarda mahkeme, yargılamayı sürdürmez ve düşme kararı verir.
Kamu Davası Sonucunda Verilebilecek Kararlar
Kamu davası sonunda mahkeme, yapılan yargılama ve toplanan deliller ışığında çeşitli kararlar verebilir. Beraat kararı, sanığın suçu işlemediğinin, suçun sanık tarafından işlendiğinin ispatlanamadığının veya fiilin suç teşkil etmediğinin anlaşılması halinde verilir.
Mahkûmiyet kararı, sanığın suçu işlediğinin sabit görülmesi durumunda söz konusu olur ve bu kararla birlikte hapis cezası, adli para cezası veya güvenlik tedbirleri uygulanabilir. Bunun dışında ceza verilmesine yer olmadığı, hükmün ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve davanın düşmesi gibi kararlar da kamu davası sonucunda verilebilir.
Verilen kararlar kesinleşmeden önce tarafların istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurma hakları bulunur. Kararın kesinleşmesiyle birlikte hukuki sonuçlar doğar ve ceza infaz süreci başlar.
Kamu Davası Açılınca Ne Olur?
Kamu davası açıldığında, soruşturma aşaması sona erer ve kovuşturma aşamasına geçilir. Mahkeme, iddianameyi kabul ettikten sonra duruşma günü belirler ve sanık ile mağdur duruşmaya çağrılır. Bu aşamada sanık, kendisine yöneltilen suçlamalara karşı savunma yapma hakkına sahiptir.
Yargılama sürecinde deliller tartışılır, tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemeleri yapılabilir ve tarafların beyanları alınır. Mağdur davada katılan sıfatıyla yer alabilirken, savcı kamu adına iddia makamı olarak davayı takip eder.
Kamu davasının açılması, suç isnadının artık resmen mahkeme önüne taşındığını ifade eder. Yargılama sonunda verilen karar kesinleştiğinde, sanık açısından ceza veya beraat sonucu doğar; mağdur açısından ise hukuki sürecin tamamlanması anlamına gelir.
Kamu Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kamu davası olunca ne olur?
Kamu davası açıldığında soruşturma aşaması biter ve mahkeme önünde yargılama süreci başlar. Sanık savunma yapar, deliller değerlendirilir ve dava bir kararla sonuçlanır.
Kamu davasının cezası ne kadar?
Kamu davasının cezası sabit değildir ve işlenen suçun türüne göre değişir. Hapis cezası, adli para cezası veya her ikisi birlikte uygulanabilir.
Kamu davasında tutuklama olur mu?
Evet, kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedenleri varsa tutuklama kararı verilebilir. Ancak tutuklama istisnai bir tedbirdir ve her kamu davasında uygulanmaz.
Kamu davasında 1 yıl ceza alan ne kadar yatar?
İlk kez suç işleyen biri için 1 yıl hapis cezası genellikle cezaevine girmeden denetimli serbestlik kapsamında infaz edilir. Çoğu durumda fiilen yatılan süre olmaz.
Kamu davası kaç yıl sürer?
Kamu davasının süresi davanın niteliğine, mahkemenin iş yüküne ve delil durumuna göre değişir. Basit davalar birkaç ayda, kapsamlı davalar ise birkaç yılda sonuçlanabilir.
Kamu davası sicile işlenir mi?
Mahkûmiyet kararı kesinleşmesi durumunda adli sicile işlenir. Beraat, düşme veya HAGB kararları ise kural olarak sicile kaydedilmez.
Kamu davasında para cezası ne kadar?
Adli para cezası, gün sayısı ve günlük birim miktar üzerinden hesaplanır. Günlük tutar genellikle 20 TL ile 100 TL arasında belirlenir.
Kamu davasında avukat ücretini kim öder?
Sanık kendi avukatını tutarsa ücretini kendisi öder. Maddi durumu olmayan sanıklar için belli davalarda baro tarafından ücretsiz müdafi atanır.
Kamu davasından hapse girilir mi?
Evet, suçun sabit görülmesi ve hapis cezası verilmesi halinde hapse girilebilir. Ancak cezanın süresi ve sanığın durumu infaz şeklini etkiler.
Kamu davası 1 yıl ceza alan ne kadar yatar?
1 yıl hapis cezası alan bir kişi çoğu durumda denetimli serbestlikten yararlanır. Bu nedenle cezaevinde fiilen yatma söz konusu olmayabilir.
Kamu davasından beraat edilir mi?
Evet, suçun işlendiği ispatlanamazsa veya fiil suç değilse beraat kararı verilir. Beraat halinde sanık hakkında hiçbir ceza uygulanmaz.
Kamu davasına avukatsız gidilir mi?
Evet, kişi kamu davasına avukatsız katılabilir. Ancak ceza yargılaması teknik olduğu için avukatla takip edilmesi hak kaybını önler.
